Lanet ne demektir? Bir müslümana lanet etmenin getireceği sorumluluk nedir?

 

Şemseddin Sami, Kamus-u Türki’de “lanet” kelimesini açıklarken bu kelimenin
aynı zamanda “beddua” manasında kullanıldığını da belirtir. Bazı alimler
ise, “beddua, lanete yakın bir şeydir” demişlerdir. Bazı hadislerde ise her
iki kelime beraber zikredilmektedir.

Kur’an-ı Kerim’de “lanet” ifadesi yer almaktadır, fakat bu tabir başta
müşrik ve Yahudi olmak üzere kafirleredir. Çünkü “lanet”in manası, “insanın
Allah’ın rahmet ve affından uzak kalmasını istemektir.”

Bu meseleye ışık tutması açısından bu hususta rivayet edilen bazı hadisleri
nakledelim:
“Allah’ın laneti, gazabı ve Cehennemi ile lanetleşmeyin.”(1)
“Mü’min lanet edici olamaz.” (2)
“Kamil bir mü’min kimseyi kötülemez, lanetlemez, aşırı gitmez ve hayasızlık
etmez.” (3)
“Şüphesiz ki, lanetçiler Kıyamet Gününde ne şehid olabilirler, ne de
şefaatçi…”(4)
Bir seferinde Peygamber Efendimize, “Ya Resulallah! Müşriklere beddua edin”
denildiğinde, Resulullah (a.s.m.) şöyle cevap vermiştir: “Ben lanetçi olarak
gönderilmedim. Ben ancak ve ancak rahmet olarak gönderildim”(5)

Yine bir defasında Hz. Ebû Bekir kölelerinden bazısına lanet ediyordu. Bu
sırada Resulullah (a.s.m.) çıkageldi ve Hz. Ebû Bekir’e şöyle buyurdu: “Hem
sıddikler, hem de lanet ediciler… Hayır, Kabe’nin Rabbine yemin olsun ki,
bu olamaz.”
Bunun üzerine Hz. Ebû Bekir kölelerinden bazılarını azat etti ve daha sonra
gelerek, “Bir daha yapmayacağım” diye Resulullaha söz verdi.(6)

Müslim’in rivayet ettiği bir hadiste ise, “Sıddik bir kimseye lanetçi olması
yakışmaz” buyurmuşlardır.(7)
 
Mü’mine yapılan lanetin mes’uliyetine gelince; bu hususta da Peygamberimiz
şöyle buyurmuşlardır:
“Her kim bir mü’mine lanet ederse, bu, onu öldürmek gibi günahtır. Her kim
bir mü’mine küfür isnat ederse, bu da onu öldürmek gibi günahtır.” ( Bu
hadisin izahında şöyle denilmektedir: “Çünkü lanet, mü’mini uhrevi
nimetlerden mahrum olmasını temennidir, öldürmekle müsavidir, günahtır.” Bu
meselede rivayet edilen bir başka hadis de şu mealdedir:
“Muhakkak, lanet bir kimseye tevcih edildiği zaman ona yönelir. Eğer ona bir
yol ve menfez bulursa (o kimse laneti hak etmişse) onda kalır. Lanet hakkı
değilse, “Ey Rabbim, falan kimseye yöneltildim, fakat ona ne bir yol ve ne
de bir menfez bulabildim” der. Kendisine, “Geldiğin yere geri dön” denilir.
(9)

Peygamberimiz (a.s.m.) birçok hadislerinde lanet ve bedduayı yasaklamış, bu
şekilde davranışın mü’mine yakışmayacağını bildirmiştir. Yani hiçbir haklı
ve meşrû bir sebep yokken bir mü’mine lanet okumak büyük günahlardan
sayılmıştır.
İbni Hacer laneti ikiye ayırır: Birincisi, belli bir topluluğa, diğeri de
belirsiz bir topluluğa yapılan lanettir. Belli bir topluluğa misal olarak,
Resulullah (a.s.m.), Ra’lan, Zekvan ve Asabe kabilelerine lanet etmiştir;
ancak bunların küfür üzerine öleceklerini biliyordu. Belirsiz bir topluluk
üzerine yapılan lanete hadis kitaplarında pekçok misal verilmektedir ki, bu
da genel bir ifade içinde geçmektedir.

Mesela, Peygamberimiz faiz yiyenleri, hırsızlık yapanları, malının zekatını
vermeyenleri, içki imal edenleri, içenleri, rüşvet verip alanları,
Müslümanları aldatanları, kadın elbisesi giyen erkeği, erkek elbisesi giyen
kadınları… lanetlemiştir. (10)

Teftazani bu meseleyi, “buradaki lanet hakiki manada lanet olmayıp asıl
maksat, bu fiillerin kötülüğünü bildirip insanları onlardan sakındırmaktır”
şeklinde izah eder.

Kaynaklar
1. Timizi Birr:48.
2. et-Tergib ve’t-Terhfb, 3:470.
3. Tirmizi, Birr:48.
4. Müslim, Birr^B.
5. Müslim, Birr:B7.
6. et-Tergib ve’t-Terhtb, 3:469.
7. Müslim, Biır:84.
8. Tecrid Tercemesi, 12:139.
9. et-Tergib ve’-Terhib, 3:473.
10. İbni Hacer el-Heytemi, ez-Zevacir, 2:6:-61.